ABD Seçimleri Petrol Piyasasında Belirleyici Rol Oynuyor

Brent petrolde savaşın başladığı 28 Şubat'tan sonraki ilk üç haftalık dönemde yüzde 43'lük bir yükseliş görülmüş ve fiyat 119,5 dolara kadar tırmanmıştı. Ancak ABD Başkanı Trump'ın İran ile varılan mutabakatın sona erdiğini açıklaması ve çatışmaların yeniden başlamasının ardından 8 Temmuz'dan bu yana geçen yaklaşık üç haftada yükseliş daha sınırlı kalarak yüzde 24 seviyesinde kaldı. Fiyatlar, 20 Temmuz haftasında yüzde 14 artarak 102 dolara kadar çıksa da cuma günü yaklaşık yüzde 4 düşüşle 97 doların altına geriledi.

Piyasa analistleri, sınırlı fiyat artışının nedenlerini birkaç temel faktöre bağlıyor: Beklenen düzeyde fiziki arz kaybının yaşanmaması, piyasalardaki yüksek stok seviyeleri ve denizdeki büyük petrol hacmi. Ayrıca Trump'ın petrol fiyatlarının aşırı yükselmesini siyasi olarak engelleme motivasyonu da fiyat artışını törpülüyor.

Trump'ın 2028'de yeniden aday olacağını açıklaması, kasımdaki ara seçimlerin önemini artırdı. Seçim öncesinde ekonomi, enflasyon ve akaryakıt fiyatları kritik bir takip konusu haline geldi. Washington yönetiminin seçimlere kadar fiyatları yükseltebilecek gelişmeleri sınırlamak ve Orta Doğu gerilimini diplomatik yollarla kontrol altına almak için adımlarını yoğunlaştırması bekleniyor.

Uluslararası bir analiz şirketinden uzman, petroldeki yükselişin ağırlıklı olarak jeopolitik risk priminden kaynaklandığını, ancak piyasada sert hareketleri sınırlayan tamponların bulunduğunu belirtti. Haziranda Hürmüz Boğazı'nın açılmasının ardından denizdeki petrol hacminin 1,35 milyar varille rekor seviyeye ulaştığını ve Çin'in yüksek stoklarının piyasaya esneklik sağladığını vurguladı. Ayrıca, yönetimin seçimler öncesinde fiyatları kontrol altında tutmaya yönelik güçlü bir motivasyona sahip olduğuna yönelik beklentinin bile spekülatif alımları sınırlayabileceği ifade edildi. Trump'ın sosyal medya paylaşımları ve açıklamalarının, Orta Doğu gerilimine yönelik piyasa beklentilerini yönlendirerek kısa vadeli fiyat hareketlerinde etkili olduğu da dile getirildi.

Başka bir enerji araştırmaları enstitüsünün başkanı ise petrol piyasasının son derece spekülatif bir döneme girdiğini, katılımcıların uzun süreli arz kesintisi보다 yeniden normalleşme ihtimalini fiyatladığını söyledi. Orta Doğu'daki gelişmelere piyasaların savaşın ilk dönemine kıyasla daha zayıf tepki verdiğine dikkat çekerek, vadeli işlemlerde fiyat manipülasyonu şüpheleri olduğu değerlendirmesini yaptı. Trump'ın düşük petrol fiyatlarını savunduğu bilinen bir gerçek ve piyasaların bu beklentiler doğrultusunda hareket ettiği belirtildi.

Bir diğer ham petrol piyasası uzmanı ise ABD yönetiminin seçimler öncesinde akaryakıt fiyatlarını düşürmek için seçeneklerinin sınırlı olduğuna işaret etti. ABD'de akaryakıt talebinin yükselen fiyatlara rağmen güçlü seyrettiğini vurguladı. Teorik olarak rafine ürün ihracatına geçici kısıtlama getirilerek iç piyasa dengelenebilir ancak bu adım müttefik ülkelerin yakıt arzını olumsuz etkileyebilir. Fiyatları düşürmenin en etkili yolunun çatışmaları sona erdirmek ve petrol akışını normale döndürmek olduğu, ABD üretiminin artmasının ise mainly hafif petrol türlerinde olduğunu ve Orta Doğu'dan sağlanan orta yoğunluklu petrolün tam karşılığını veremediğini belirtti.

Piyasa Etki Analizi
Petrol fiyatlarındaki jeopolitik odaklı oynaklık, döviz kurları ve enflasyon beklentileri üzerinde doğrudan etkiye sahiptir. Brent petroldeki her dolarlık artış, ithalat faturasını artırarak cari açığı ve TL üzerindeki baskıları kuvvetlendirir. Bu durum, Merkez Bankası'nın faiz kararlarını ve enflasyonla mücadele politikasını dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, akaryakıt fiyatlarındaki olası yükseliş, üretici ve tüketici enflasyonunu yukarı çeken maliyet kaynaklı bir unsur olarak izlenmelidir. Seçim öncesi siyasi müdahale beklentisi ise fiyatlardaki yükselişin sınırlı kalmasına neden olarak döviz kurunda ani bir sıçrama yaşanma olasılığını bir miktar düşürebilir, ancak jeopolitik riskin her an fiyatlanması mümkündür. Yatırımcılar, petroldeki olası yukarı veya aşağı yönlü kırılmaları, döviz pozisyonlarının ve enflasyon varlıkların (altın, emtia) yönetimi için kritik bir gösterge olarak takip etmelidir.