Avrupa Gaz Depoları Kritik Düşük Seviyede, Enerji Faturası Riski Büyüyor

Avrupa doğalgaz depoları yaz ortasında alarm veriyor. Ağustos ayının ilk günlerinde doluluk oranı yüzde 58'in altında kaldı. Bu, 2011'den bu yana aynı dönem için görülen en düşük seviye. Geçen yıla göre yaklaşık 12 puanlık bir fark var ve bu açık kışa girilmeden kapatılması gereken bir stok açığını gösteriyor.

AB ülkelerinin depolayabildiği toplam doğalgaz kapasitesi 102 milyar metreküp civarında. Bu depolar normal bir kış dönemindeki tüketimin yaklaşık yüzde 30'unu karşılayabiliyor. Doluluk oranının düşük olması, kışın hava soğuduğunda fiyatların çok daha hızlı yükselmesi riskini doğuruyor.

Sorunun temelinde Avrupa'nın gaz tedarik modelindeki değişim yatıyor. Rus boru gazı azaldıkça kıta, deniz yoluyla taşınan sıvılaştırılmış doğalgaza (LNG) daha bağımlı hale geldi. Bu durum tedarikçi çeşitliliği sağlasa da, uzun vadeli sözleşmelerin sunduğu fiyat istikrarını ortadan kaldırdı. Avrupa, LNG kargoları için Asya'daki büyük alıcılarla rekabet etmek zorunda.

Hürmüz Boğazı'ndaki trafik kesintisi bu modelin en zayıf halkasını ortaya çıkardı. Katar'ın küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini karşılayan sevkiyatları buradan geçemiyor. Bu durum piyasadaki kullanılabilir kargo sayısını sert biçimde düşürdü. Avrupalı şirketler, LNG’yi ABD ve diğer üreticilerden daha yüksek fiyatlarla almak durumunda kalabilir.

Doğalgaz fiyatları halen yüksek seviyelerde seyrediyor. Temmuz sonunda megavatsaat başına 60 euroya yaklaşan fiyat, beklentilerle birlikte 53 euro civarına geriledi. Ancak bu seviye, savaş öncesi 31 euro civarının çok üzerinde.

Piyasalara göre kışa yönelik farklı fiyat senaryoları var. Eğer Hürmüz’deki sorun çözülürse ortalama fiyat 60 ile 80 euro arasında kalabilir. Eğer Katar’dan LNG alınamazsa ve kış sert geçerse fiyat 110 euroya çıkabilir. Daha güvenli bir stok düzeyi (yüzde 16) hedeflenirse, ortalama günlük fiyatın 210 euroya kadar yükselme ihtimali bulunuyor. Bu, 2022’deki tarihi zirvenin (300 euro) altında ama mevcut fiyatın yaklaşık dört katı demek.

Depolama yapmak da ekonomik olarak zorlaştı. Yakın vadeli fiyatların, kış aylarından daha yüksek seyretmesi, şirketlerin bugün pahalı alıp sonra daha ucuza satmasının zarar riskini doğuruyor. Bu da depoların yüzde 80'e ancak kamu desteğiyle çıkılabileceği anlamına gelebilir.

Avrupa Komisyonu, olağanüstü şartlarda yüzde 80 doluluğu yeterli görebileceklerini söylüyor. Ancak bazı tahminler, depoların kış öncesinde yüzde 67 ile 76 arasında bir zirveye ancak ulaşabileceğini gösteriyor.

Piyasa Etki Analizi
Avrupa'daki bu tablo Türkiye piyasalarını da dolaylı olarak etkileyebilir. Avrupa’nın yüksek fiyatlarla LNG kargosu toplamaya başlaması, Akdeniz ve Atlantik spot piyasalarındaki fiyatları yukarı çekebilir. Türkiye, doğalgaz ihtiyacının büyük bölümünü uzun vadeli anlaşmalarla karşılasa da, spot LNG fiyatları özellikle elektrik üretiminde kullanılan gazın maliyetini ve dolayısıyla enerji faturalarını etkiliyor. Avrupa ile yaşanacak rekabet, Türkiye'nin enerji ithalat faturasını ve sanayideki maliyet görünümünü baskılayabilir.