Elektrikli otomobillerden sonra sıra elektrikli uçaklarda: İlk seferler için tarih belli oluyor

Batarya teknolojisindeki ilerlemeler şimdi de havacılık sektörünü hareketlendirdi. Elektrikli otomobiller yaygınlaşırken, bu kez de elektrikli yolcu uçakları için somut adımlar atılmaya başlandı. Sektör temsilcileri, yaklaşık 4 yıl içinde kısa mesafeli hatlarda elektrikli ya da hibrit uçaklarla ticari uçuşların başlayabileceğini düşünüyor.

Avrupa'da faaliyet gösteren çeşitli girişim şirketleri 500 kilometre menzile sahip elektrikli uçaklar üzerinde çalışıyor. Avrupa Birliği Havacılık Güvenliği Ajansı'nın yaptığı analize göre bu mesafe, Avrupa'daki mevcut uçuş rotalarının yaklaşık dörtte birini kapsıyor. Londra-Dublin, Atina-Santorini, Barselona-İbiza, Roma-Sardinya gibi yoğun hatlar bu rotalar arasında öne çıkıyor. Özellikle demiryolu bağlantısı olmayan ada ve deniz geçişli güzergahlarda karbon emisyonlarının azaltılmasında elektrikli uçakların önemli bir rol oynaması bekleniyor.

Almanya merkezli bir girişim olan Vaeridion, 2030 yılına kadar sertifika almayı hedeflediği dokuz koltuklu elektrikli yolcu uçağı üzerinde çalışıyor. Şirket, havayolları ve özel jet işletmecilerinden 100 uçaklık ön sipariş aldığını duyurdu. İlk nesil elektrikli uçakların sınırlı yolcu kapasitesi nedeniyle büyük jetlerle doğrudan rekabet etmesi beklenmiyor. Ancak büyük havalimanlarına bağlantısı olmayan kırsal ve bölgesel hatlarda ciddi bir ihtiyaç doğurabileceği öngörülüyor.

Hollanda'da ise Elysian Aircraft firması, KLM ile birlikte çalışarak 2035'e kadar yaklaşık 90 yolcu taşıyabilecek ve 1.000 kilometre menzile sahip tamamen elektrikli bir uçak geliştirmeyi planlıyor. Fransız Aura Aero şirketi de 19 koltuklu ve 1.500 kilometre menzilli hibrit-elektrikli bölgesel uçağını 2029 sonuna kadar sertifikalandırmayı hedefliyor.

Elektrikli uçaklar uçuş sırasında fosil yakıt kullanmadığı için karbon emisyonu, hava kirliliği ve gürültü konusunda önemli avantajlar sağlıyor. Hibrit sistemlerde ise sürdürülebilir havacılık yakıtı kullanılarak emisyonların yüzde 80'e kadar düşürülebileceği belirtiliyor. Tabii burada bir uyarı var: elektrikli uçakların gerçek çevresel faydası, kullanılan elektriğin üretim kaynağına ve batarya üretim sürecindeki emisyonlara bağlı. Avrupa Komisyonu ise havacılığın karbonsuzlaştırılması hedefi kapsamında elektrikli uçak projelerini destekleyecek finansman araçlarının kapsamını genişletmeyi planlıyor.

Piyasa Etki Analizi
Bu gelişme kısa vadede döviz ve altın piyasalarını doğrudan etkileyecek bir haber olmasa da bazı dolaylı bağlantılara dikkat çekmek gerekiyor. Öncelikle elektrikli uçakların yaygınlaşması uzun vadede jet yakıtı talebini baskılayabilir. Jet yakıtı talebindeki olası düşüş, ham petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü bir etki yaratabilir. Brent petrol fiyatlarında uzun vadeli bir baskı oluşması, petrol ihracatçısı ülkelerin gelirlerini ve dolayısıyla bazı para birimlerini etkileyebilir. Ayrıca elektrikli uçak geliştirme sürecinde batarya hammaddesi olan lityum, kobalt ve nikel gibi metallere olan talep artacaktır. Bu metallerin fiyatlarında yukarı yönlü hareketler yaşanabilir. Havacılık sektöründe dönüşümü önceden gören yatırımcılar, batarya teknolojisi ve sürdürülebilir yakıt üreten şirketlerin hisselerine ilgi gösterebilir. Türkiye açısından ise THY ve Türk havacılık sektörünün bu dönüşüme nasıl ayak uyduracağı ilerleyen dönemde önemli bir konu olacak.