AB'nin 2 Trilyon Euroluk Kamu Alım Pazarında Türk Firmalarına Yeni Kapı

Küresel ticaretteki korumacılık eğilimleri, Avrupa Birliği'ni de harekete geçirdi. 2022'den itibaren AB, kamu ihalelerinde kendi firmalarına yönelik ayrımcı uygulama getiren ülkelerin şirketlerine kısıtlamalar veya fiyat dezavantajları uygulamaya başladı. İlk olarak Çinli tıbbi cihaz firmaları bu yaptırımlara maruz kaldı.

2023 yılında ise AB dışından devlet desteği alan firmaları hedef alan bir düzenleme daha hayata geçirildi. Bu durum Türk firmalarını da doğrudan etkileyebilecek bir risk oluşturuyordu. Türkiye'nin mevcut Kamu İhale Kanunu'ndaki yerli firmalara tanınan yüzde 15 fiyat avantajı uygulaması, AB tarafından Türk firmalarını ihalelerden men etme veya dezavantajlı duruma düşürme gerekçesi olarak kullanılabilecekti.

Bu riski bertaraf etmek için Torba Kanun ile önemli bir yetki düzenlemesi yapıldı. Cumhurbaşkanı'na, Kamu İhale Kanunu'na "mütekabiliyet" esasıyla yeni bir madde eklenmesi yetkisi verildi. Buna göre, Türk firmaları AB pazarlarında haksız engellere maruz kaldığında veya belirli koşullarda, AB firmalarına ve ürünlerine karşı da benzer kısıtlamalar veya avantajlar getirilebilecek. Hangi sektör ve ürünlerin kapsama alınacağı daha sonra belirlenecek.

Bu düzenleme ile hedeflenen, Türk üreticilerin ihracat gücünü korumak ve AB'nin 2 trilyon Euro büyüklüğündeki devasa kamu alım pazarına erişimlerini güvence altına almaktır. Türkiye'de 2025 yılında yerli lehine fiyat avantajı uygulanan ihalelerin toplam sözleşme değeri yaklaşık 1.12 trilyon lirayı buldu. AB pazarı ise yıllık 2 trilyon Euro'luk büyüklüğü ve yaklaşık 250 bin kamu alım idaresi ile çok daha büyük bir fırsat sunuyor.

Kamu İhale Kurumu Başkanı, DTÖ anlaşmaları veya gümrük birliğinin genişletilmesinin zaman alacağını, bu yetkinin firmaların mevcut pazar paylarını koruması için acil bir araç olduğunu vurguladı. Örneğin, bir Türk firmasının İtalya'da bir ihaleye girmesi durumunda,.quick bir kararla ilgili sektördeki Türk firmasının avantajlı sayılabilmesinin önü açılacak.

Piyasa Etki Analizi
Bu düzenleme Türk müteahhitlik ve imalat sektörü için pozitif bir haber. Şirketlerin Avrupa pazarına erişimini kolaylaştırarak gelir büyümesi beklentisini destekleyebilir. Bu durum ilgili sektörlerin borsadaki hisselerine yansıma potansiyeli taşıyor. Ayrıca, AB ile olası bir ticaret geriliminin önüne geçilmesi, Türk lirası üzerindeki olası baskı faktörlerinden birini bertaraf edebilir. Karşılıklı kısıtlamaların devreye girmesi ise ikili ticarete zarar vererek döviz kurlarında oynaklık yaratabilir. Bu nedenle izlenecek gelişme, sektör bazında hangi alanların mütekabiliyet kapsamına alınacağı olacak.


türk firmalarına ab kamu alımları pazarında eşitlik sağlayacak mütekabiliyet yetkisi cumulative başkan'a verildi.