NATO'dan 75 Milyar Dolarlık Dev Savunma Paketi: Türkiye'nin Yer Aldığı Projeler Neler?

Son dönemde düzenlenen NATO Zirvesi kapsamındaki Savunma Sanayii Forumu'nda, Avrupa merkezli savunma projeleri için 7 yeni sözleşme imzalandı. Bu sözleşmelerin 5 tanesinin toplam bedeli 75 milyar dolar olarak açıklandı. En önemli detay, bu büyük çaplı projelerin bazılarında Türk savunma şirketlerinin de yer alması.

İmzalanan sözleşmeler, 4 ana program dahilindeki farklı projeleri kapsıyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Airbus A330 MRTT ve Saab 340 GlobalEye hava gözetleme uçaklarının yeni üretimlerinin başlatıldığını duyurdu. Bu programda 13 ülkeden biri olarak Türkiye de bulunuyor.

Ayrıca, ABD menşeli MQ-4C Triton insansız hava araçlarının (İHA) alınması ve bu sistemlerin kontrol altyapısının Avrupalı şirketler tarafından üretilmesi kararlaştırıldı. Bu projede ise Türkiye yer almıyor.

NATO Genel Sekreter Yardımcısı Radmila Shekerinska ise "NATO 3.0" olarak adlandırılan yeni savunma konseptinin temelini oluşturacak 5 ana başlıkta projeleri açıkladı. Türkiye'nin aktif olarak yer aldığı bu projeler şöyle:

Yeni nesil mühimmat üretiminde, standart 155mm top mühimmatları için oluşturulacak GENIFR projesinde Türkiye de dahil 9 ülkeli bir işbirliği yapılacak. Ayrıca bu mühimmatın hammaddeden tedarikine kadar olan tüm lojistik Zinciri için 12 ülkeli bir konsorsiyum kurulacak.

Uzay ve gözetleme alanında, iletişim ve füze takibi için dev bir uydu takımı (HALO) ile istihbarat-gözetleme ağı (APSS) kurulacak. Bu projelerde Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 19 ülke yer alıyor.

Taarruz yeteneğini artırmak için uzun menzilli akıllı füzeler ve KAMİKAZE İHA projeleri geliştirilecek. Ortak mühimmat üretiminde Türkiye kilit rollerden birini üstlenecek.

Entegre hava ve füze savunması kapsamında, balistik füze ve İHA'lara karşı koruma sağlayacak radar ve füze savunma sistemleri geliştirilecek.

Bunun yanı sıra, Avrupa'nın ABD'den alacağı tank, füze ve bomba gibi pek çok kritik savunma sisteminin ortak üretimi ve tedariği için 19 ülkelik geniş bir işbirliği framework'ü oluşturulacak. Bu işin toplam büyüklüğü 2.8 milyar dolar.

En dikkat çeken ve toplam büyüklüğü 40 milyar doları bulan adım ise tüm NATO ülkelerinin (32 ülke) katılacağı drone ve karşı-drone sistemleri tedarik ve geliştirme programı. Bu programda 2027'ye kadar her üye ülkenin İHA operatörü yetiştirmesi hedefleniyor.

Kritik hammaddelerin tedarik yönetimi (12 ülke), uzay projeleri (4 milyar dolar) ve taarruz gücü projeleri (1.6 milyar dolar) de açıklandı. Tüm bu projelerde Türkiye'nin Aselsan, Roketsan ve TÜBİTAK gibi kurumlarıyla yer alması öne çıkan bir detay.

Piyasa Etki Analizi
Türkiye Piyasalarına Etkisi: Bu anlaşmalar, Türk savunma sanayi şirketleri (Aselsan, Roketsan vb.) için büyük ölçekli ve uzun vadeli gelir garantisi sağlar. Savunma sektörüne duyulan güveni artırır ve ilgili şirketlerin hisseleri üzerinde pozitif bir etki yaratması beklenir. Ayrıca, savunma ihracatı potansiyelini güçlendirebilir.
Dünya Piyasalarına Etkisi: 75 milyar doları aşan bu dev paket, global savunma sanayii hisseleri ve tedarikçileri (Raytheon, Lockheed Martin, Rheinmetall vb.) için önemli bir iş hacmi yaratır. Avrupa'nın savunma kapasitesini güçlendirme hamlesi, ilgili bölgelerdeki savunma ve havacılık sanayi endekslerini olumlu yönde destekleyebilir. Euro ve dolar paritesi üzerindeki etkisi ise dolaylı ve uzun vadeli olabilir.