Ortadoğu Savaşı Küresel Ticaret Hızını Kesiyor: Yeni Siparişler Düşüşte

Küresel imalat sektörü yeni bir daralma sinyali veriyor. Son verilere göre, dünya genelinde ihracat siparişleri Aralık ayından bu yana en keskin düşüşünü yaşadı. Ortadoğu'daki çatışmanın yarattığı dalgalanma, enerji fiyatlarını aşarak üretim maliyetleri, nakliye ücretleri ve tedarik zincirleri üzerinde baskı yarattı. Sonuç olarak, alıcılar yüksek fiyatlar karşısında direnç gösteriyor, ihracatçılar ise yeni iş bulmakta zorlanıyor. Küresel İmalat PMI Yeni İhracat Sipariş Endeksi, Haziran ayında 49.4 seviyesine gerileyerek küresel ticaretin resmi olarak küçülme bölgesine girdiğini doğruladı.

Bu yavaşlamanın arkasındaki itici güç, artan maliyetler. Savaşla birlikte yükselen enerji, lojistik ve sigorta giderleri, ihracat fiyatlarını yukarı taşıdı. Haziran ayında bu kalemlerde hafif bir gevşeme görülse de, müşterilerin yüksek fiyatlara gösterdiği direnç son yılların en güçlü seviyesinde. Sorun sadece maliyetler de değil. Jeopolitik belirsizlikler, şirketlerin yatırım ve sipariş kararlarını ertelemeye devam ediyor. Ateşkes umutlarıyla belirsizlik Nisan ayındaki zirvesinden gerilemiş olsa da, risk algısı tarihsel ortalamaların oldukça üzerinde seyrediyor.

Yılın ilk çeyreğinde firmalar, olası tedarik sorunlarına karşı stok yaparak ticareti desteklemişti. Ancak bu destek artık ortadan kalkıyor. Stok birikimi Nisan ayında zirve yapıp Mayıs ve Haziran aylarında belirgin şekilde yavaşladı. Analistler, bu normalleşmenin ardından ticaret hacimlerinin gerçek talebe daha duyarlı hale geleceğini ve jeopolitik gelişmelerin etkisinin daha net hissedileceğini öngörüyor.

Küresel durgunluk herkeste aynı etkiyi yaratmıyor. Japonya, zayıf yeni sayesinde son beş yılın en güçlü ihracat performanslarından birini sergilerken, Tayvan yapay zeka ve çip talebiyle öne çıkıyor. Buna karşılık, Güneydoğu Asya savaşı en sert hisseden bölge oldu. Endonezya'da ihracat siparişleri tüm büyük ekonomiler arasında en hızlı düşüşü gösterirken, bölgenin toplam ihracatı son 21 ayın en sert daralmasını yaşadı. Artan enerji maliyetleri ve zayıflayan küresel talep, bölge ihracatını ciddi biçimde baskılıyor.

Piyasa Etki Analizi:
Türkiye Piyasalarına Etkisi: Küresel ticaretteki bu daralma ve maliyet baskıları, Türkiye'nin ihracatçısı olduğu sectorlerde (otomotiv, tekstil, beyaz eşya gibi) dış talebin zayıflaması riskini artırır. Bu durum cari açığa olumsuz yansıyabilir. Ayrıca, yukarı yönlü enerji maliyetleri enflasyonist baskıları besleyerek Merkez Bankası'nın faiz politikasını zorlaştırabilir.
Dünya Piyasalarına Etkisi: Küresel ticaret hacminin daralması, özellikle ihracata dayalı ekonomilerin büyüme beklentilerini aşağı çekerek küresel resesyon riskini güçlendirir. Enerji ve nakliye maliyetlerindeki oynaklık, emtia piyasalarında volatilitenin sürmesine ve enflasyonist baskıların küresel ölçekte uzamasına neden olabilir. Bu ortam, merkez bankalarının enflasyonla mücadele ve büyüme arasında seçim yapmasını zorlaştırır.