Temmuz ihracatı tarihi rekor kırdı ama cari açık baskısı devam ediyor

Temmuz ayında ihracat tarihinin en yüksek temmuz rakamına ulaştı. 25.6 milyar dolarlık ihracat geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2.9 artış gösterdi. Fakat bu rekor tek başına hikayenin tamamını anlatmıyor. İthalat aynı dönemde yüzde 5.2 yükseldi ve 33 milyar dolara yaklaştı. Dış ticaret açığı ise 7.37 milyar dolar olarak gerçekleşti. Açıklık oranı yüzde 77.7'de kaldı. Enerji hariç tutulduğunda bu oran yüzde 89.4'e, enerji ve altın hariç tutulduğunda ise yüzde 90.8'e çıkıyor.

İlk yedi aylık dönemde ise ihracat 161.6 milyar dolara, ithalat 222.1 milyar dolara ulaştı. Yıllıklandırılmış rakamda cari açığın 60.5 milyar dolar seviyesinde olması döviz baskısının devam ettiğini gösteriyor. Euro/dolar paritesinin aleyhe çalışması bu dönemde 300 milyon dolarlık kayba yol açtı.

Enerji ve hammaddelerdeki maliyet artışları, nakliye ve sigorta giderlerindeki yükseliş, ithalat faturasını şişiren temel faktörler arasında yer alıyor. Savaş bölgelerindeki jeopolitik gelişmeler bu maliyetleri daha da artırdı.

Finansmana erişim konusunda ise reel sektör ciddi sorunlar yaşıyor. Piyasadan borçlanma maliyetleri yüzde 45-50 seviyesinde seyrediyor. Reeskont kredileri bu nedenle önemli bir araç haline geldi. TCMB'nin döviz dönüşüm desteğinin 6 ay daha uzatılması ihracatçılar için olumlu bir adım olarak değerlendirildi. Küresel ticarette korumacılık eğilimleri güçleniyor ve IMF verilerine göre ticarete müdahaleler tüm zamanların en yüksek seviyesinde. Bu durum ihracatçı firmaların rekabet gücünü zayıflatıyor. Sanayide erken sanayisizleşme riski giderek belirginleşiyor. 47 ilin ihracatını artırması ve 1108 yeni firmanın ihracata adım atması olumlu bir gelişmeyken, ilk kez ihracat yapan firma sayısının düşmesi ve ihracatın tabana yayılamaması kaygı verici.

Piyasa Etki Analizi
Bu veriler döviz piyasaları açısından karmaşık bir tablo çiziyor. Rekor ihracat bir miktar döviz girdisi sağlasa da ithalatın daha hızlı artması cari açığı büyütüyor. 60.5 milyar dolarlık ilk 7 aylık açık, Türkiye'nin döviz ihtiyacının devam ettiğini gösteriyor. Bu durum dolar/TL kurunda yukarı yönlü baskıları canlı tutabilir. TCMB'nin döviz dönüşüm desteğini uzatması ise bir nebze olsun döviz arzını destekleyici bir etki yapıyor. Enerji ve altın hariç açıklık oranının yüzde 90 civarında olması, bu kalemlerin cari açığı ne kadar tetiklediğinin bir göstergesi. Enerji fiyatlarındaki olası dalgalanmalar ithalat faturasını doğrudan etkileyecek potansiyele sahip. Euro/dolar paritesinin aleyhe çalışması ise euro bazında ihracat gelirlerini eritiyor. Finansmana erişimdeki zorluklar ve yüksek faiz oranları ise sanayi üretimini ve dolayısıyla ihracat potansiyelini orta vadede sınırlayabilir. Global ticaretteki korumacılık eğilimleri ise Türk ihracatçısı için uzun vadeli bir risk unsuru olarak öne çıkıyor.