Rus gazı Avrupa'da fiyat bölünmesi yarattı

Ukrayna üzerinden Avrupa'ya yönelik Rus gazı transfer anlaşmasının 2025 başında sona ermesi, kıta genelinde doğal gaz fiyatlarında kalıcı bir ayrışmaya yol açtı. Bu durum, yatırımcılar için yeni fırsatları ve riskleri beraberinde getiriyor.

Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü'nün raporuna göre, Kuzeybatı Avrupa ülkeleri (Fransa, Belçika, Hollanda, İngiltere) LNG ithalatının artmasıyla en düşük gaz fiyatlarını gördü. Bu bölgeler, doğalgaz ticaretinde avantajlı konuma geçti.

Buna karşılık, Almanya'nın doğusu, Çekya, Avusturya ve Slovakya gibi Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde ise gaz fiyatları daha yüksek seviyelerde oluştu. Fiyat farkının temel nedeni, gazın Kuzeybatı Avrupa limanlarından girerek doğuya taşınmasındaki maliyet ve darboğazlar.

Piyasa yapısında da köklü değişimler yaşanıyor. 2025'te Avrupa'da doğal gaz işlem hacmi yıllık yüzde 16, fiziksel talep ise yüzde 8 artarak ilk kez 100 bin teravatsaat seviyesini aştı. Hollanda merkezli TTF, pazarın yüzde 81'ine sahip olarak hakimiyetini pekiştirdi. Kuzey Amerika ve Asya'dan yeni yatırımcıların TTF'ye girmesi, piyasaya likidite ve farklı stratejiler getirdi.

Belçika'nın ZTP ticaret merkezi ise yüzde 165'in üzerinde bir hacim artışıyla dikkat çekici bir yükseliş gösterdi. Ülke, artan LNG ithalatıyla Avrupa'nın gaz giriş noktalarından biri haline geldi.

Ters yönde, Rus gazına bağımlılığı yüksek olan Slovakya'da işlem hacmi yüzde 77, Çekya'da ise yüzde 18 geriledi. Ticaret rotalarının değişmesi, bu ülkelerin piyasa likiditesini olumsuz etkiledi.

Piyasa Etki Analizi
Bu durum, Türkiye dahil bölge ülkeleri için önemli sonuçlar doğuruyor. Türkiye, hem bir gaz transit ülkesi hem de ithalatçı konumunda. Avrupa'daki fiyat bölünmesi, Türkiye'nin LNG tedarik stratejilerini ve gaz fiyatı belirleme dinamiklerini doğrudan etkileyebilir. Orta Avrupa'daki zayıflık, Türkiye'nin batıya gaz satışı veya takası için yeni pazar arayışlarını gündeme getirebilir. Dünya genelinde ise Avrupa gaz piyasasının derinleşmesi ve Asya-Kuzey Amerika bağlantısının güçlenmesi, küresel LNG fiyatlarında daha yüksek bir volatilite ve rekabet yaratabilir. Yatırımcılar için doğalgaz piyasalarında coğrafi spread (fark) stratejileri daha önemli hale gelirken, Rus gazı rotalarındaki değişimin jeopolitik sonuçları da yakından takip edilmeli.