Rusya ihracatı durdurdu, motorin fiyatları panikle yükseliyor

Rusya, 8 Temmuz itibarıyla motorin ihracatını askıya aldı. Bu kararın ardından Türkiye'de beberapa toptancı, piyasa payı küçük olsa da, müşterilerine teslimat yapamadı. Piya aktörleri, fiyat belirsizliği ve Avrupa kaynaklı hareketlilik nedeniyle geçici bir arz boşluğu oluştuğunu, ancak yükselen fiyatları kabul etmekle bu durumun çözüleceğini belirtiyor.

Hürmüz Boğazı gerilimiyle küresel enerji piyasaları zaten hassas bir dönemdeyken, bu gelişme yeni bir olumsuz sinyal olarak fiyat hareketliliğini artırdı. Türkiye'nin en büyük motorin tedarikçisi Rusya'ya yönelmiş olmasından dolayı akla ilk arz sıkıntısı gelse de, piyasa kaynakları temel tedarik sorunu yaşanmayacağına, Akdenizi'nde spot piyasada ürün bulunabildiğine dikkat çekiyor. Ancak fiyatlardaki sert yükseliş kaçınılmaz oldu. Perakende segmentte 25 Temmuz itibarıyla litre fiyatına 4,2 TL'lik bir zam yapıldı.

Türkiye'nin toplam motorin ithalatının yüzde 80'inden fazlası Rusya'dan geliyor. Bu ithalat, iç tüketimin önemli bir kısmını karşılıyor; 2025 itibarıyla iç tüketime denk gelen portion yüzde 40'ı, bu yılın ilk 5 ayında ise yüzde 35,68'i seviyesinde. Ülke, ithalatın yanı sıra belirli miktarda motorin ihracatı da yapıyor.

Lisanslı dağıtıcıların, particularly inşaat, sanayi ve filo gibi büyük kurumsal müşterilere yönelik teslimatlarında gecikmeler yaşanması sektörde tedirginlik yarattı. Ancak analistler, bu durumun firmaların artan maliyetler karşısında zarar etmemek için fiyat geçişlerini beklemesinden kaynaklandığını söylüyor. Benzer bekleme süreleri, Türkiye'deki rafineri çıkışları ve ithalatçılar için de geçerli.

Enerji piyasası analisti Barış Sanlı, Temmuz ayı notunda Türkiye'deki dizel dinamiklerini değerlendirdi. Sanlı, yurt içi dizel rafineri üretiminde bir artış görülmesine rağmen, talepte belirgin bir yavaşlamanın da aynı anda göze çarptığını belirtti. 2022'deki jeopolitik kriz dönemine benzer bir fiyat hareketi izlendiğini, ancak üretim tarafının talebi karşılayabilecek konumda olduğunu vurguladı.

Sanlı, Avrupa motorin fiyatlarındaki sert sıçramayı ise "panik fiyat" olarak nitelendirdi. Rus rafinerilerindeki kesintiler ve Hürmüz Krizi'nin etkisiyle Avrupa'da elektrik, gaz ve dizel fiyatlarında alışılmadık hızda yükselişler olduğunu, bunun küresel fiyatlar için bir gösterge niteliği taşıdığını belirtti. Türkiye'de dizel talebindeki düşüşün kalıcı olup olmadığının henüz netleşmediği, tüm enerji piyasasının Hürmüz etkisini tam olarak fiyatlaması için zamana ihtiyaç olduğu ifade edildi.

Piyasa Etki Analizi
Rusya'nın ihracat durdurma kararı, Türkiye'nin enerji arz güvenliği konusundaki hassasiyeti ve dış ticaret açığına potansiyel ek baskıyı ön plana çıkarıyor. Motorin başta olmak üzere akaryakıt fiyatlarındaki keskin artış, enflasyonist baskıları artırıcı bir etki yaratacaktır. Bu durum, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın faiz politikasını zorlaştırırken, enerji faturasındaki artış cari dengeyi olumsuz etkileyerek Türk Lirası üzerindeki değer kaybı baskısını destekleyebilir. Yatırımcılar, enflasyon beklentilerini ve merkez bankasının olası tepkisini yeniden fiyatlandırmalıdır. Küresel ölçekte ise Hürmüz Krizi ile birleşen bu arz endişesi, petrol ve emtia fiyatlarını destekleyici bir zemin oluşturur. Avrupa'daki "panik" fiyat hareketi, küresel enerji enflasyonunun sürekliliğine dair kaygıları besleyerek riskli varlıklardan çıkışları tetikleyebilir.