Türk Altını Uluslararası Fiyatın Altına Düştü: Kilogramda 300 Dolarlık Eksi Makas

Altın piyasasında Türkiye'de alışılmadık bir tablo ortaya çıktı. Daha önce iç talep ve ithalat kısıtlamaları nedeniyle uluslararası fiyatlardan pahalı satılan altın, şimdi dünyanın geri kalanının altında fiyatlanıyor. Kilogram başına fark eksi 300 dolara, gramda ise 28 liraya kadar indi. Yurt dışında gram altın yaklaşık 6 bin 708 TL iken Türkiye'de 6 bin 680 TL'den işlem gördü.

İstanbul Mücevherciler Kuyumcular ve Sarraflar Derneği Başkan Yardımcısı Mehmet Ali Yıldırımtürk, bu tersinimde likidite sıkışıklığının en belirleyici etken olduğunu söyledi. Yüksek faizler nedeniyle TL enstrümanları yatırımcılar için cazibesini koruyor. Nakit ihtiyacı olanlar altınlarının bir kısmını satarken yeni alım tarafı oldukça zayıf kalmış durumda.

Geçen yıl eylül ayında kilogram başına 12 bin dolara kadar çıkan iç-dış fiyat farkı, bu yılın başında 5 bin dolara geriledi. İç talebin zayıflamasıyla makas önce bin 500 dolara, yaz aylarında 500-700 dolar aralığına, ardından negatif tarafa geçerek eksi 300 dolara kadar düştü. Yıldırımtürk, fiyat düşüşlerinde yatırımcı iştahının azaldığını, yükselişlerde ise talebin tetiklendiğini belirtti.

Altının Türkiye'de uluslararası piyasanın altına inmesi, yurt dışında veya borsada değerlendirmek isteyenlerin dikkatini çekti. Ancak bu işlemlerde sertifikalı standart altına yönelim, standart dışı altın arasında kilogram başına bin dolarlık yeni bir makas yarattı. Yıldırımtürk, bu çelişkili fiyatmanın sürdürülebilir olmadığını ve likidite daralmasından kaynaklandığını vurguladı.

Durgunluk kuyumcu esnafının nakit akışını da olumsuz etkiledi. Esnaf birbirinden 20 bin liralık borç isteyecek noktaya geldi. Yüksek kira, işçilik ve vergi yükü sektörü zorluyor. İşsizlik ve işten çıkarmalar artıyor, sektörde yaklaşık yüzde 20 oranında bir boşalma yaşanıyor. Düğün sezonu bu yıl beklenen canlılığı yaratmadı. Altın fiyatları hane halkı bütçesine göre yüksek kaldı, düğünlerde takılan altın miktarı azaldı. Daha önce 7-8 bin liradan altın alan yatırımcılar satış için fiyatların yükselmesini bekliyor, bu da piyasadaki hareketliliği sınırlıyor. Takı satışları geçen yıla göre yarıdan fazla düştü, yatırım ürünlerindeki kayıp ise daha sınırlı kaldı.

Mücevher İhracatçıları Birliği Başkanı Mustafa Özcan, negatif fiyat farkının temel nedeninin iç talepteki zayıflama olduğunu söyledi. Dolar bulma sıkıntısı da fiyatlamayı etkiliyor. Altının uluslararası piyasadan ucuz olması kısa vadede stok satışlarında ve yolcu beraberinde ihracatta avantaj sağlıyor. Ancak siparişe dayalı çalışan sektörde, sipariş ile sevkiyat arasında 45 günlük süre var. Makasın öngörülemez hale gelmesi firmaların maliyet ve kâr marjı hesaplamasını zorlaştırıyor, ihracatçı tarafında ciddi stres yaratıyor.

Yıldırımtürk, negatif makasın kalıcı olmayabileceğini, satışların arzı geçici olarak artırdığını belirtti. Yeni altın girişinin sınırlı kalması ve talebin canlanması halinde farkın yeniden Türkiye aleyhine açılabileceğini söyledi. Eylül ekim döneminde kilogram başına 500, bin hatta bin 500 dolarlık pozitif makas oluşabileceğini öngörüyor. Dubai üzerinden altın girişinin durmuş olması da arz tarafında önemli bir risk olarak öne çıkıyor.

Piyasa Etki Analizi
Bu durum Türkiye altın piyasası için olağandışı bir fiyat yapısı ortaya çıkarmış durumda. Yüksek faiz ortamı ve likidite sıkışıklığı, yatırımcıları TL enstrümanlarına yönlendirirken altına olan talebi baskılamış görünüyor. Negatif makas kısa vadede ihracat tarafında avantaj sağlasa da öngörülebilirlik kaybı sektörü zorluyor. Eğer Dubai tarafında arz tıkanıklığı devam eder ve iç talep לנפילה eylül ekim döneminde yeniden canlanırsa, makasın hızlıca tersine dönme riski var. Bu da yurt içi altın fiyatlarının uluslararası fiyatların üzerine tekrar çıkabileceği anlamına geliyor. Yatırımcılar için şu an Türkiye'den altın almanın uluslararası piyasaya göre ucuz olduğu bir pencere açılmış durumda ancak likidite riski ve spreadsizlik bu avantajı belirsiz kılıyor.