Türkiye küçük modüler nükleer reaktörlerle enerji yolculuğuna hazırlanıyor

Türkiye enerjide dışa bağımlılığını azaltmak için yeni bir sayfa açıyor. Küçük modüler nükleer reaktörler yani SMR'ler bu sürece büyük bir fırsat olarak giriyor. Ülkenin 2050 yılına kadar 5 bin megavat SMR kapasitesine ulaşması planlanıyor. Bu rakam Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nden bile büyük bir kapasiteye denk geliyor.

Bu reaktörlerin en dikkat çekici tarafı boyutları. Bir TIR'a sığacak kadar küçükler. Sanayi tesislerine, askeri alanlara ya da afet bölgelerine kurulabiliyorlar. Jeneratörlerin aksine kesintisiz enerji verebiliyorlar. Her bir reaktör 5 bin ila 150 bin konuta elekrik sağlayabiliyor.

SMR'ler 10 ile 300 megavat arasında kapasiteye sahip. Mikro modüler reaktörler ise 10 megavatın altında kalıyor. Kent merkezlerinin çevresine yüzlerce adet kurulması öngörülüyor.

Dünya genelinde bu alanda ciddi bir yarış var. ABD 2030'a kadar 10'dan fazla SMR devreye almayı planlıyor. Kanada 2035'e kadar 300 megavat kapasiteli ilk projesini tamamlayacak. Güney Kore kendi tasarımı olan SMART'ı ihracat konusu yapmak istiyor. Türkiye'nin bu yarışa erken aşamada dahil olması stratejik bir hamle olarak görülüyor.

Resmi Gazete'de yayımlanan kanunla nükleer yatırımlara vergisel teşvikler de eklendi. Yatırım kapsamında düzenlenen kağıtlar damga vergisinden istisna tutuldu. 31 Aralık 2045'e kadar nükleer santral yatırımlarında indirim yoluyla telafi edilemeyen KDV'nin iade edilmesi sağlandı. Ayrıca ilişkili şirketlerden alınan borçta örtülü sermaye hesaplama oranı yüzde 50'den yüzde 25'e düşürüldü. Bu düzenlemeler yatırımcılar için borçlanmayı kolaylaştıracak bir ortam yaratıyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar daha önce SMR'lerin yeni nükleer çağın en önemli unsurlarından biri olduğunu söylemişti. Türkiye'nin sanayi gücünün bu teknolojiyi üreten ülkeler arasına sokabileceğine inandığını belirtmişti.

SMR yatırımları sadece enerji üretimiyle sınırlı kalmayacak. Yerli üretim ve sanayi altyapısının gelişmesi hedefleniyor. Yeni bir sanayi ekosistemi oluşturulması, istihdam yaratılması ve ihracata katkı sağlanması planlanıyor.

Piyasa Etki Analizi
Bu haber doğrudan döviz veya altın piyasalarını kısa vadede etkileyecek bir gelişmenin ötesinde uzun vadeli yapısal bir dönüşümü işaret ediyor. Ancak nükleer enerji yatırımları büyük ölçekli sermaye gerektirdiği için Türkiye'nin cari açığı ve borçlanma ihtiyacı üzerinde orta vadede etkisi olabilir. Vergi teşvikleri ve örtülü sermaye oranının düşürülmesi yabancı sermaye girişini teşvik edici bir hamle olarak yorumlanabilir. Enerji ithalatının azalması ise uzun vadede cari dengeyi olumlu yönde etkileyebilir. Akkuyu projesinde Rusya ile olan işbirliği göz önüne alındığında, SMR'lerde hangi ülkelerle çalışılacağı döviz üzerinde belirleyici olabilir.